Cách đây 3 năm (năm 2007), khi bà Đặng Thị Hoàng Yến- Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Tân Tạo (ITACO)- đề xuất việc tham gia xây dựng Trung tâm Nhiệt điện Kiên Lương, không ít người cho rằng, ITACO “đội đá vá trời”.    

Được biết vào năm 1995, bà đã đưa ra một quyết định gây sốc cho mọi người: Xây dựng khu công nghiệp tại vùng đất nhiễm mặn thuộc huyện Bình Chánh- một trong những huyện nghèo nhất thành phố Hồ Chí Minh - trong khi không ít nhà đầu tư nước ngoài đến khảo sát rồi lại “lắc đầu” ra đi?

Lúc đó cụm từ “khu công nghiệp” chưa phổ thông như bây giờ. Cũng chưa có một doanh nghiệp tư nhân nào được cấp phép đầu tư xây dựng một khu công nghiệp. Ngày ấy, người ta thường nghĩ tư nhân thì nhỏ bé, manh mún. Trước chúng tôi, đã có doanh nghiệp ngoài quốc doanh nghĩ đến chuyện đầu tư vào khu công nghiệp Sóng Thần, song phải mượn danh nghĩa liên danh liên kết. Nhưng tôi đã quyết tâm vào cuộc và chứng minh hướng đi, cách làm của mình. Ý chí của chúng tôi đã được lãnh đạo cao nhất của thành phố lúc bấy giờ lắng nghe và tạo cơ hội... Chính nhờ vậy mà Khu Công nghiệp tập trung Tân Tạo đã được cấp phép, ra đời vào năm 1996, được giao cho 181 ha, sau lên 443,25 ha. Đây cũng là khu công nghiệp do doanh nghiệp tư nhân thực hiện đầu tiên ở nước ta. Chỉ riêng với Khu công nghiệp Tân Tạo, chúng tôi đã tạo được hàng trăm ngàn công ăn việc làm, từ vùng ngập mặn dân số chỉ khoàng 200.000, nay có hàng triệu người và tạo thành Khu Bình Tân sầm uất.

Nghe nói, khi dó, để xây dựng khu công nghiệp, bà cũng đưa ra mô hình mới về giải vấn đề nổi cộm là vốn?

Khu công nghiệp Tân Tạo ra đời đúng vào lúc các nước trong khu vực chìm trong “cơn bão” của cuộc khủng hoảng tài chính (1994 – 1999). Một trong những khó khăn nổi cộm là vốn. Chúng tôi mạnh dạn đưa ra mô hình thế chấp đất và tiền đã đền bù giải toả để vay vốn ngân hàng, là mô hình hoàn toàn chưa có tiền lệ, song với tư duy năng động và đổi mới, lãnh đaọ TP.Hồ Chí Minh đã xin cơ chế thí điểm cho Tập đoàn Tân Tạo. Những năm 1996-1997, do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế thế giới, đầu tư nước ngoài rất hạn chế, chủ trương của Đảng là phát huy nội lực, nên mô hình của chúng tôi đưa ra rất được ủng hộ. Từ chỗ thực hiện thí điểm, ngày 29/12/1999, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định 178 cho phép cả nước áp dụng cơ chế mà Tập đoàn Tân Tạo được thí điểm, nhờ vậy đã góp phần tích cực phát huy nội lực...

Chọn Tân Tạo để đặt tên cho doanh nghiệp - qua đây bà cũng muốn thể hiện tính cách tìm tòi, khám phá?

Tân Tạo nghĩa là tạo ra cái mới, kiến tạo cái mới. Tên gọi này như một duyên nợ gắn với cuộc đời doanh nhân của tôi, luôn gắn với những vùng đất mới, kiếm tìm những con đường mới dù đó là những con đường đầy chông gai, những miền đất mới sình lầy, lau lách, ngập mặn...

Cách đây 15 năm, bà đã mở đường cho doanh nghiệp dân doanh đầu tư xây dựng khu công nghiệp, thế còn hiện nay, bà định mở lối cho doanh nghiệp ngoài quốc doanh vào lĩnh vực nào?

Đó chính là ITACO quyết tâm đầu tư xây dựng Trung tâm nhiệt điện Kiên Lương. Hiện đất nước đang thiếu điện gay gắt, nhưng đầu tư phát triển điện gần như mới chỉ là “cuộc chơi” của các doanh nghiệp Nhà nước. Khi tôi xin được đầu tư xây dựng Trung tâm nhiệt điện Kiên Lương, nhiều người đã cho đó là một quyết định...không tưởng, “châu chấu đá xe”.

Vậy để minh chứng cho sự lựa chọn của Tân Tạo không phải là quyết định không tưởng, bà và các cộng sự ở ITACO phải vượt qua những cuộc “sát hạch” như thế nào?

Sự hoài nghi là có cơ sở, bởi Trung tâm nhiệt điện Kiên Lương từng nằm trên tổng bản đồ quy hoạch ngành điện từ hàng chục năm trước, từng là ước mơ cháy bỏng của những người phác thảo, nhưng lực bất tòng tâm. Bao năm trời ước mơ vẫn nằm trên giấy khi mà nhiều đối tác nước ngoài vào khảo sát hơn 7 năm trời cũng phải rút lui bởi quá nhiều cái khó: thiếu vốn (dự án cỡ chừng 6-7 tỷ USD), thiếu nguyên liệu xây dựng, thiếu nguồn than để vận hành...Tôi nghĩ: Các doanh nghiệp nước ngoài vào Việt Nam đã được sự hỗ trợ, bảo lãnh cuả Chính phủ và họ đã làm thành công thì một tập đoàn hàng đầu về thu hút đầu tư nước ngoài trong suốt 15 năm qua như Tân Tạo tại sao không làm được nếu cho áp dụng các cơ chế ngang bằng như đã áp dụng cho các dự án điện Phú Mỹ, Mông Dương?

Chúng tôi phải trải qua rất nhiều “sát hạch” để cuối cùng được Chính phủ, các bộ ngành, địa phương “gật đầu”. Một lần nữa, Tập đoàn Tân Tạo lại ghi dấu ấn - là doanh nghiệp tư nhân đầu tiên được giao thực hiện dự án nhiệt điện trọng điểm của quốc gia. Là người đầu tiên mở lối, nên chúng tôi phải cùng với các bộ, ngành thực hiện “ba cùng”: cùng bàn, cùng làm, cùng tìm cơ chế. Chúng tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất lớn của các bộ ngành, đặc biệt là của Bộ Công Thương và EVN. Chúng tôi quyết làm bằng được, làm thật tốt để mở ra tiềm năng mới, cơ hội mới cho tất cả các doanh nghiệp tham gia vào giải bài toán thiếu điện của đất nước.

Có thông tin, chưa khởi công xây dựng nhà máy, nhưng Tân Tạo đã “ném” 2.000 tỷ đồng ra biển ?
Dự án chỉ chính thức khởi công khi hoàn tất các thủ tục được Chính phủ bảo lãnh (GGU) và đàm phán giá điện (PPA). Nhưng nếu chờ đến khi các thủ tục này hoàn tất thì sẽ mất rất nhiều thời gian cho các phần việc vốn rất quan trọng trong dự án như: giải phóng mặt bằng, nạo vét, san lấp biển để có mặt bằng thi công… Vì phải nạo vét, san lấp khoảng 48 triệu m3 đất đá, nâng cao độ khu vực lấn biển từ -3 đến -14m lên +3,27m. Điều quan trọng hơn, Tân Tạo là doanh nghiệp ngoài quốc doanh đầu tiên được Chính phủ giao làm chủ đầu tư một dự án điện theo hình thức BOO được Chính Phủ bảo lãnh tín dụng, nên chúng tôi đang dồn hết tâm sức cho dự án Nhiệt điện Kiên Lương với một quyết tâm: từ sự thành công của dự án Nhiệt điện Kiên Lương, mọi thành phần kinh tế trong nước sẽ được góp sức xây dựng thêm nhiều nhà máy điện bổ sung thêm nguồn năng lượng đang thiếu hụt trầm trọng của Việt Nam. Hơn nữa, muốn đảm bảo được nhà máy phát điện vào năm 2014 theo đúng tiến độ do Chính phủ đề ra thì chúng tôi phải hoàn thành toàn bộ mặt bằng nhà máy chậm nhất vào tháng 12/2010. Đây chính là lý do để từ tháng 9/2009 đến nay, ITACO “ném” gần 2.000 tỷ đồng để nạo vét, san lấp biển lấy mặt bằng xây dựng nhà máy. Mặc dù gặp khó khăn về nguồn vật liệu, nhưng đến nay, dự án đã nạo vét được 5,5 triệu m3 bùn và san lấp gần 10 triệu m3 cát, đá và sỏi, thực hiện san lấp được trên 88ha của dự án Nhà máy Nhiệt điện Kiên Lương 1 (chiếm 70% khối lượng san lấp); trong đó, gồm 60ha mặt bằng cho nhà máy, 10ha cho đường sá, hệ thống kỹ thuật, hệ thống điện, hồ chưa nước, cống hộp, sân đậu trực thăng, công viên cây xanh và 18ha khu tái định cư, văn phòng, nhà ở chuyên gia và công nhân….

Như bà nói, một trong những điều kiện để triển khai đầu tư nhà máy là việc đàm phám giá điện (PPA) với Tập đoàn Điện lực Việt Nam? Công việc này hiện triển khai đến đâu, thưa bà?

Đây là một dự án rất lớn góp phần quan trọng vào việc giải bài toán thiếu điện hiện nay, nên nhiều cơ chế chính sách đã được Nhà nước tạo điều kiện và tháo gỡ, trong đó có việc đàm phán giá điện. Hiện chúng tôi nhận được sự ủng hộ tích cực của Bộ Công Thương, Tập đoàn EVN và các bên liên quan. Đến nay, việc đàm phán đã đạt được cơ bản các điều khoản của hợp đồng mua bán điện.

Bà có thể cho biết thời điểm cụ thể khởi công Nhà máy nhiệt điện Kiên Lương 1?

Chúng tôi quyết tâm đến tháng 12/2010 sẽ hoàn thành việc san lấp mặt bằng. Về bào lãnh Chính phủ (GGU), chúng tôi đã cùng Bộ Công Thương, Bộ Tài Chính, Bộ Tư pháp, Bộ Kế hoạch – Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước và EVN đàm phán qua rất nhiều vòng, đến nay tất cả các bộ ngành đều đã thống nhất và tháng 7/2010 đã trình lên Thủ tướng các điều khoản của GGU cho dự án điện Kiên Lương xin được áp dụng như GGU mà Chính phủ đã cấp cho các nhà đầu tư nước ngoài của dự án điện Phú Mỹ 3 và Mông Dương. Riêng về đàm phán giá điện, Công ty CP Năng lượng Tân Tạo đang cùng với Công ty mua bán điện với sự chỉ đạo và hỗ trợ của EVN khẩn trương đàm phán. Tôi tin tưởng rằng, với sự ủng hộ mạnh mẽ của Chính phủ, của các bộ, ngành liên quan cũng như tỉnh Kiên Giang, dự án chắc chắn sẽ hoàn thành đúng tiến độ để đảm bảo đến năm 2013 - 2014 Kiên Lương 1 sẽ chính thức phát điện trên lưới điện quốc gia, góp phần đáng kể vào việc giải bài toán thiếu điện, đặc biệt là ở khu vực phía Nam đất nước.

Trân trọng cám ơn bà!